Lịch sử cầu lông thế giới hình thành như thế nào?

Trở thành bộ môn thể thao chính thức tại Olympic từ năm 1992, thế nhưng ít ai biết cầu lông được ra đời và hình thành như thế nào. Bài viết hôm nay Giày Kamito xin giới thiệu tới bạn đọc kiến thức về bộ môn thể thao thú vị này.

Xem thêm: Đại sứ thương hiệu Kamito Nguyễn Tiến Minh là ai?

Cầu lông là gì?

Cầu lông (vũ cầu) là môn thể thao dùng vợt thi đấu giữa 2 hoặc 2 cặp vận động viên trên 2 nửa của sân cầu hình chữ nhật được chia ra bằng tấm lưới ở giữa. Người chơi ghi điểm bằng cách đưa quả cầu qua lưới bằng vợt và chạm đất ở trong phần sân bên kia của đối thủ. Mỗi bên chỉ có 1 lần chạm cầu duy nhất để đưa cầu sang sân bên kia. Lượt cầu kết thúc khi quả cầu chạm đất, hoặc có lỗi do trọng tài chính hoặc trọng tài biên bắt; trường hợp không có trọng tài thì do tự người chơi bắt, vào bất cứ thời điểm nào trong lượt cầu đang đánh.

Quả cầu được làm bằng lông (hoặc nhựa, không dùng trong thi đấu) khi bay có những tính chất khí động học tạo ra lực cản vô cùng lớn, khiến quả cầu lông giảm tốc nhanh hơn rất nhiều so với quả bóng. Quả cầu lông có vận tốc cực đại cao hơn rất nhiều khi so sánh với các môn thể thao dùng vợt khác. Các vận động viên có thể thi đấu trong nhà hoặc ngoài trời đều được.

Cầu lông đòi hỏi 1 thể lực cực tốt: vận động viên cần có sự nhanh nhẹn, sức khỏe tốt, tốc độ và sự chuẩn xác và sự quan sát tốt. Đây còn là môn thể thao có liên quan nhiều đến kỹ thuật, yêu cầu sự kết hợp tốt và sự phát triển các di chuyển phức tạp của cây vợt.

Lịch sử phát triển môn cầu lông

Cầu lông khởi nguồn từ giữa thế kỷ 18 tại British India (thuộc địa cũ của Anh gồm Ấn Độ và Myanma), do một sĩ quan quân đội Anh đóng ở Ấn Độ sáng tạo. Các bức ảnh đầu tiên cho thấy người Anh thêm cái lưới vào trò chơi cầu lông truyền thống của mình.

Môn thể thao này có liên quan đến ball badminton, trò chơi dùng vợt và quả bóng bằng len màu vàng có nguồn gốc từ Tamil Nadu, và tương tự như trò Hanetsuki có nguồn gốc từ Nhật Bản. Trở nên rất phổ biến tại đơn vị đồn trú của quân Anh ở thị trấn Poona (nay là Pune), trò chơi còn biết đến với tên Poona.

Năm 1867, một sĩ quan về hưu đem về Anh bắt đầu ghi lại thành văn các luật chơi. Ban đầu, quả bóng len đề cập tới ở ball badminton được tầng lớp thượng lưu yêu thích hơn khi trời gió hoặc ẩm ướt, nhưng đa số lại thích dùng quả cầu lông. 

• Trò Hanetsuki – đánh cầu kiểu Nhật là một trò chơi đánh cầu truyền thống vào đầu năm mới, sử dụng một chiếc vợt gỗ có dạng hình mái chèo được gọi là Hagoita và chiếc cầu làm bằng quả bồ hòn có màu đen, tròn và cứng. Trò chơi này bắt nguồn từ thời Heian, được chơi vào các ngày Tết ở Hoàng cung và sau đó được phổ biến rộng rãi. Vào giữa thời Edo, vợt Hagoita được trang trí rực rỡ và trở thành một món đồ mỹ nghệ thường được tặng cho con gái nhân dịp Tết đầu tiên. 

• Ở Việt Nam, môn thể thao tương tự Hanetsuki là trò đánh yến mà ngày nay chỉ dành cho những dân tộc thiểu số vùng cao Tây Bắc.

Vẫn chưa có bằng chứng nào chỉ ra được khi nào và tại sao nguồn gốc của bộ môn thể thao này được chấp nhận và sử dụng rộng rãi.

Vào đầu năm 1860, Isaac Spratt, một nhà buôn bán đồ chơi ở Luân Đôn, xuất bản trong một cuốn sách nhỏ, Badminton Battledore – a new game (cầu lông – trò chơi mới), nhưng không may là không còn bản lưu nào sót lại. Một bài viết năm 1863 trong tạp chí The Cornhill Magazine miêu tả cầu lông như là “battledore and shuttlecock played with sides, across a string suspended some five feet from the ground” (trò chơi cầu lông chơi trên sân chia đội, một sợi dây vắt ngang sân với độ cao 5 feet). Cách chơi này có nhiều sự nghi ngờ vì nguồn gốc du nhập từ Ấn Độ, dù trò chơi đã rất phổ biến ở đó vào thập niên 1870 và bộ luật đầu tiên được xây dựng ở Poonah năm 1873. Một nguồn tin khác ghi lại rằng vào năm 1877 tại Karachi Ấn Độ (lúc này vẫn là thuộc địa của Anh), có một số nỗ lực trong việc lập ra bộ luật hoàn chỉnh.

Đến đầu năm 1875, những cựu binh trờ về từ Ấn Độ lập ra một câu lạc bộ ở Folkestone. Đến năm 1887, môn thể thao này được chơi ở Anh theo các luật thi đấu phổ biến ở British India. Câu lạc bộ cầu lông xứ Bath đã tiêu chuẩn hóa bộ luật và làm cho trò chơi phù hợp với tư tưởng của người Anh. J.H.E. Hart đã xem xét lại các thay đổi cơ bản vào năm 1887 vào năm 1890 (lần này là cùng với Bagnel Wild). Năm 1893, Hiệp hội cầu lông Anh xuất bản bộ luật đầu tiên dựa theo những chỉnh sửa đó, tương tự với bộ luật hiện đại, và chính thức tổ chức một giải đấu trong nhà ở “Dunbar” số 6 Waverley Grove, Portsmouth, Anh vào ngày 13 tháng 9 năm đó.

Hiệp hội cầu lông quốc tế, ban đầu lấy tên là International Badminton Federation (IBF) hiện nay đổi thành Badminton World Federation (BWF), được thành lập năm 1934 với Canada, Đan Mạch, Anh, Pháp, Hà Lan, Ireland, New Zealand, Scotland, và xứ Wales là các thành viên sáng lập. India tham gia với tư cách là một chi nhánh vào năm 1936. Hiện nay BWF chi phối tất cả các hoạt động cầu lông trên thế giới và tổ chức các giải đấu quốc tế. Ban đầu chỉ có chín thành viên sáng lập, giờ đây BWF có 149 thành viên, từ Aruba đến Zambia.

Tại các Thế vận hội 1972 và 1988, cầu lông mới chỉ được đưa vào như môn thể thao trình diễn. Nhưng bắt đầu từ 1992, môn này trở thành môn thi đấu chính thức tại Olympic. Trong kỳ thi đấu Olympic đầu tiên ấy, Indonesia thống trị đấu trường, giành huy chương vàng tại cả bốn môn và tổng cộng đoạt bảy huy chương. Huy chương vàng của Indonesia trong cầu lông cũng là huy chương vàng đầu tiên của họ tại Olympic.

Luật thi đấu cầu lông cơ bản

Các thông tin dưới đây là tóm tắt những luật thi đấu cơ bản nhất dựa theo bộ luật do BWF xuất bản, Laws of Badminton.

Sân thi đấu cầu lông

Sân thi đấu hình chữ nhật và được ngăn đôi bằng tấm lưới. Các sân đấu thường có vạch kẻ cho cả hai nội dung thi đấu đơn và đôi, dù cho bộ luật tiêu chuẩn cho phép chỉ kẻ vạch cho một nội dung duy nhất. Sân cho nội dung đánh đôi rộng hơn sân cho nội dung đánh đơn, nhưng cả hai đều có cùng chiều dài. Khác biệt duy nhất, thường gây nhầm lẫn cho người mới chơi, chính là phạm vi phát cầu của nội dung đánh đôi có chiều dài ngắn hơn.

Chiều rộng tối đa của sân là 6,1 m (20 ft), và trong nội dung đánh đơn thì giảm xuống còn 5,18 m (17 ft). Tổng chiều dài sân là 13,4 m (44 ft). Phần sân phát cầu được giới hạn trong vạch chia giữa sân, biên phát cầu trên nằm cách lưới 1,98 m (6 ft 6 inch), và vạch biên tính điểm cùng biên phát cầu sau. Trong nội dung đánh đôi, phần biên phát cầu sau là vạch dài cách biên phát cầu sau của nội dung đánh đơn 0,76 m (2 ft 6 inch).

Mép trên lưới có độ cao là 1,55 m (5 ft 1 inch) ở biên và 1.524 m (5 ft) ở giữa. Cột chăng lưới nằm ở ngoài vạch biên tính điểm đôi, kể cả khi sân dùng cho nội dung đánh đơn.

Chiều cao tối thiểu cho trần của sân thi đấu không được đề cập trong luật thi đấu. Dù vậy, sân thi đấu bị xem là không phù hợp khi cầu có thể đụng trần lúc phát cầu cao.

Quy định về giao cầu

Khi thực hiện giao cầu (hay còn được gọi là phát cầu), quả cầu phải vượt qua vạch giao cầu ngắn trên phần sân của đối phương, nếu không sẽ bị tính là lỗi giao cầu. Người giao cầu và người nhận cầu phải ở trong khu vực giao cầu của họ, không chạm vào đường biên cho đến khi cầu được phát đi. Hai người chơi còn lại có thể đứng ở bất cứ đâu họ muốn, miễn là họ không cản trở tầm nhìn của người giao và người nhận cầu.

Khi bắt đầu, người giao cầu và người nhận đứng ở các ô giao cầu đối diện nhau theo đường chéo. Người giao cầu đánh quả cầu để nó rơi xuống phần sân nhận cầu của đối thủ. Vị trí quả cầu khi tiếp xúc với vợt của người giao phải thấp hơn 1,15 mét (tính từ mặt sàn trở lên) và dưới thắt lưng của người đó.

Khi bên giao cầu bị mất điểm, quyền giao cầu sẽ ngay lập tức được chuyển cho đối thủ của họ. Ở nội dung đánh đơn, người giao cầu đứng ở phần sân giao cầu bên phải của họ khi số điểm của họ là chẵn và ở phần giao cầu bên trái khi số điểm của họ là số lẻ.

Trong đánh đôi, người chơi bên phát cầu sẽ phát cầu từ ô phát cầu bên phải khi bên họ chưa ghi điểm hoặc ghi được điểm chẵn trong ván đó. Người chơi bên phát cầu sẽ phát cầu từ ô phát cầu bên trái khi họ ghi được điểm lẻ trong ván đó, tương tự như đánh đơn. Vị trí giao và nhận cầu trên sân của 2 bên sẽ không thay đổi cho đến khi họ thắng một điểm mà quyền phát cầu đang thuộc về bên họ. Người chơi có quả phát cầu lần cuối trước đó của bên phát cầu sẽ giữ nguyên vị trí đứng mà từ ô đó người chơi này đã thực hiện lần phát cầu cuối và sẽ áp dụng tương tự cho bên nhận cầu.

Vợt cầu lông

Khung vợt có kích thước:

– Chiều dài: không vượt quá 68 cm.

– Chiều rộng: không vượt quá 23 cm.

Cán vợt là phần của vợt mà VĐV cầm tay vào. Khu vực đan lưới là phần của vợt mà VĐV dùng để đánh cầu. Đầu vợt giới hạn khu vực đan dây. Thân vợt nối đầu vợt với cán vợt. Cổ vợt nối thân vợt với đầu vợt.

Khu vực đan lưới

Phải bằng phẳng và gồm một kiểu mẫu các dây đan xen kẽ hoặc cột lại tại những nơi chúng giao nhau. Kiểu đan dây nói chung phải đồng nhất, và đặc biệt không được thưa hơn bất cứ nơi nào khác.

Khu vực đan lưới không vượt quá 280mm tổng chiều dài và 220mm tổng chiều rộng. Tuy nhiên các dây có thể kéo dài vào một khoảng được xem là cổ vợt, miễn là:

Chiều rộng của khoảng đan lưới nối dài này không vượt quá 35mm.

Tổng chiều dài của khu vực đan lưới không vượt quá 330mm.

Vợt

Không được gắn thêm vào vợt vật dụng khác làm cho nhô ra, ngoại trừ những vật chỉ dùng đặc biệt để giới hạn hoặc ngăn ngừa trầy mòn hay chấn động, hoặc để phân tán trọng lượng hay để làm chắc chắn cán vợt bằng dây buộc vào tay VĐV, mà phải hợp lý về kích thước và vị trí cho những mục đích nêu trên.

Không được gắn vào vật gì mà có thể giúp cho VĐV thay đổi cụ thể hình dạng của vợt.

Quả cầu lông

Bộ luật cầu lông có quy định nghiêm ngặt về thiết kế và kích thước của vợt và quả cầu lông. Bộ luật còn cung cấp phương pháp để thử độ bay chính xác của quả cầu:

Để kiểm tra quả cầu, dùng toàn lực phát cầu cao với điểm tiếp cầu nằm sau vạch biên cuối sân. Quả cầu được đánh theo phương hướng lên và song song với đường biên dọc.

Quả cầu có độ bay tiêu chuẩn sẽ nằm trong khoảng từ 530 mm đến 990 mm cách đường biên cuối sân bên kia.

Cầu được làm từ chất liệu thiên nhiên, hoặc tổng hợp. Cho dù quả cầu được làm từ chất liệu gì thì đặc tính đường hay tổng quát của nó phải tương tự với đường bay của quả cầu được làm từ chất liệu thiên nhiên có đế bằng Lie phủ một lớp da mỏng.

• Cầu lông vũ

Quả cầu có 16 lông vũ gắn vào đế cầu.

Các lông vũ phải đồng dạng và có độ dài trong khoảng 62mm đến 72mm tính từ lông vũ cho đến đế cầu.

Đỉnh của các lông vũ phải nằm trên vòng tròn có đường kính từ 58mm đến 68mm.

Các lông vũ được buộc lại bằng chỉ hoặc vật liệu thích hợp khác.

Đế cầu có đường kính từ 25mm đến 28mm và đáy tròn.

Quả cầu nặng từ 4,74 gram đến 5,50 gram.

• Cầu không có lông vũ

Tua cầu, hay hình thức giống như các lông vũ làm bằng chất liệu tổng hợp, thay thế cho các lông vũ thiên nhiên.

Đế cầu được mô tả ở Điều 1.5.

Các kích thước và trọng lượng như trong các Điều 2.2, 2.3, và 2.6. Tuy nhiên, có sự khác biệt về tỷ lệ trọng và các tính năng của chất liệu tổng hợp so với lông vũ, nên một sai số tối đa 10% được chấp thuận.

Do không có thay đổi về thiết kế tổng quát, tốc độ và đường bay của quả cầu, nên có thể thay đổi bổ sung một số tiêu chuẩn trên với sự chấp nhận của Liên đoàn thành viên liên hệ, đối với những nơi mà điều kiện khí hậu phụ thuộc vào độ cao hay khí hậu làm cho quả cầu tiêu chuẩn không còn thích hợp nữa.

Trên đây là thông tin về môn thể cầu lông lịch sử hinh thành cũng như luật chơi giúp các bạn có thểm hiểu biết về bộ môn rất được ưa chuộng này!